O mieście

Jesteś tu: Lubartów > O mieście

Informacje ogólne

FIZJOGRAFIA LUBARTOWA

Położenie

   Miasto Lubartów położone jest na 51o28’ szerokości geograficznej północnej i 22o36’ długości geograficznej wschodniej, nad rzeką Wieprz, około 26 km na północ od Lublina, przy drodze krajowej nr 19, Lublin – Białystok.

   W licznych podziałach fizycznogeograficznych Polski zgodnie podkreśla się przynależność tego regionu do Pasa Nizin Środkowopolskich. Według podziału fizjograficznego województwa lubelskiego A. Chałubińskiej i T. Wilgata (1954), Lubartów należy do Małego Mazowsza. Jednostka ta stanowi południowo – wschodnią cześć Mazowsza Właściwego. Natomiast według podziału na jednostki fizyczno - geograficzne Europy w klasyfikacji dziesiętnej (Kondracki J, 1998) obszar, na którym położony jest Lubartów znajduje się we wschodniej części Wysoczyzny Lubartowskiej, która wchodzi w skład Niziny Południowopodlaskiej.

   Oprócz podziałów fizyczno – geograficznych opartych na podstawie określonych cech krajobrazu istnieje też nieformalny podział regionalny, w którym A. Dylikowa zalicza ten obszar jako część Polesia, jednak bardziej powszechne jest włączenie obszaru, na którym znajduje się Lubartów do szeroko rozumianej Lubelszczyzny, co wynika z uwarunkowań historycznych, kulturowych i administracyjnych.

   Pod względem administracyjnym Lubartów należy do województwa lubelskiego, a miasto jest siedzibą powiatu.

Geologia i rzeźba

   Obszar, na którym znajduje się Lubartów położony jest na prekambryjskiej platformie wschodnioeuropejskiej (Starkel L., 1999). Mimo, że ukształtowanie powierzchni podłoża podczwartorzędowego koresponduje z rzeźbą dzisiejszej powierzchni topograficznej, to jednak decydującą rolę w formowaniu rzeźby terenu miała transgresja, a następnie fazy recesyjne zlodowacenia Odry. W późniejszych okresach procesy fluwialne i denudacyjne doprowadziły do jej przekształcenia. Tak więc krajobraz, na którym usytuowany jest Lubartów posiada cechy monotonnego falistorówninnego krajobrazu staroglacjalnego. Obszar ten prawie w całości pokryty jest osadami czwartorzędowymi. W obrębie wysoczyzny dominują utwory glacjalne i fluwioglacjalne zlodowacenia Odry, natomiast na obszarze doliny Wieprza przeważają fluwialne pokrywy z okresu vistulianu oraz osady holoceńskie. Starsze osady występują sporadycznie. Są to głównie trzeciorzędowe piaski i mułki glaukonitowe oraz iły z fosforytami.

wieprz w okolicach Lubartowa

Rzeka Wieprz - okolice Lubartowa 

   Dominującą formą jest wysoczyzna morenowa zbudowana z gliny zwałowej zlodowacenia Odry. Występuje ona w postaci płatów, tworzących kulminacyjne wysokości na terenie Lubartowa dochodzące do 185 m n.p.m. W pobliżu wysoczyzny morenowej najczęściej występują równiny denudacyjne zbudowane z paleogeńskich piasków glaukonitowych, przykrytych miejscami pokrywą piasków i żwirów plejstoceńskich. Wysokości względne w obrębie wysoczyzny nie przekraczają 20 m (Mojski J., 1972).

   Drugim dominującym elementem rzeźby okolic Lubartowa jest dolina Wieprza. Stanowi ona płaską i szeroką formę wciętą w podłoże do głębokości około 10 m.

Klimat

   Według podziału na regiony klimatyczne W. Okołowicza i D. Martyn Lubartów należy do regionu mazowiecko – podlaskiego. Klimat w tym regionie charakteryzuje się przewagą wpływów kontynentalnych. Amplitudy temperatur są tu większe od przeciętnych. Lato wczesne, dość długie. Zima zaś, dłuższa i chłodniejsza. Średnia temperatura roczna (7,4°C), jest nieco wyższa od średniej dla kraju, która wynosi w zależności od regionu od 6,0°C do 8,5°C. Natomiast niższe są roczne sumy opadów (550 mm), które na przeważającej części obszaru Polski notuje się na wysokości od 500 do 700 mm (Woś A., 1999). Pokrywa śnieżna zalega średnio 60 dni i często ulega tajaniu.

   Z innych charakterystyk klimatycznych dla Lubartowa można wymienić: średnio na rok 47 dni mroźnych (tj. z temperaturą maksymalną poniżej 0°C), 34 dni gorących (to jest z temperaturą maksymalną powyżej 25°C) oraz 152 dni rocznie z opadem (≥ 0,1 mm) (Kaszewski B.M, Mrugała S., 2001).

Średnie temperatury powietrza (w oC) w Lubartowie wg miesięcy (1951 – 1990)
I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok
-3,8 -2,9 1,0 7,4 13,1 16,4 17,8 17,0 12,8 8,0 2,9 -1,2 7,4

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Kaszewski B.M. i In., 1995, Klimat, Tom I, Środowisko Przyrodnicze Lubelszczyzny.

Średnie sumy opadów atmosferycznych w Lubartowie wg miesięcy (1951 – 1990)
I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok
30 30 25 38 55 75 80 70 45 39 40 40 550

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Kaszewski B.M. i In., 1995, Klimat, Tom I, Środowisko Przyrodnicze Lubelszczyzny.

Wody

   Obszar Lubartowa należy do dorzecza Wieprza prawego dopływu Wisły. Wieprz, główna rzeka na omawianym terenie, płynie początkowo w kierunku NNW, a na wysokości Lubartowa skierowuje swój bieg bardziej ku północy. Charakteryzuje się na tym odcinku meandrującym typem rozwinięcia koryta. Średnie przepływy Wieprza w okolicach Lubartowa wynoszą 22,4 m3/s. Najniższe przepływy notuje się w półroczu letnim. Jest to okres naturalnie niskich przepływów oraz największych potrzeb kanału Wieprz – Krzna (Wilgat T., 1998);  Z innych cieków na analizowanym obszarze przeważają rowy melioracyjne w dolinie Wieprza. A nieliczne cieki naturalne są niewielkie i bezimienne. Naturalne i sztuczne zbiorniki wodne na analizowanym obszarze należą do rzadkości. Do pierwszych zaliczyć można jedynie drobne zawodnione starorzecza występujące na powierzchni tarasów Wieprza, zaś sztuczne zbiorniki wodne to nieliczne, małe stawy rybne oraz staw parkowy.

staw w parku w Lubartowie

Staw w parku miejskim w Lubartowie

Gleby

   Obszar Lubartowa pod względem przyrodniczo – rolniczym należy do regionu Małego Mazowsza. Charakteryzuje go dominacja gleb wytworzonych z piasków, glin z reguły odgórnie spiaszczonych do znacznej głębokości oraz gleb semihydrogenicznych i hydrogenicznych zalegających doliny Wieprza (Turski R. i Inni 1993). Pod względem przydatności rolniczej przeważają gleby średniej i niskiej jakości. Dominują gleby kompleksów żytnich, które wśród gruntów rolnych zajmują największą powierzchnię.

Autor tekstu: Mariusz Tomasiak

 

Zobacz także:

Kalendarz imprez

Czerwiec 2017
PnWtŚrCzPtSoN
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
<b>PWC – edycja III</b>
Energia Odnawialna
Niska emisja
Miejska Komisja Rozwiązywania <br /> Prob. Alkoholowych

Przydatne linki

RCL
Dzienniki Ustaw
Monitor Polski